هاشم باروتى

هاشم باروتى – افزايش حجم نقدينگى به واسطه سياست‌هاى انبساطى دولت در امور اقتصادي، مديران اقتصادى کشور را بر آن داشت تا براى حفظ ارزش پول رايج اقدام به حذف سه صفر از آن کنند. اين اقدام که به دستور رئيس جمهورى در حال بررسى است نکاتى را به ذهن متبادر مى‌سازد که پرداختن به آن خالى از لطف نيست.‌ اولين مساله‌اى که ذهن هر اقتصاددانى را در ايران قلقلک مى‌دهد، موضوع تورم و تاثير حذف سه صفر از واحد پول رايج کشور بر آن است. حرکت نقدينگى به سمت پروژه عمرانى طى دو سالى که از عمر دولت نهم مى‌گذرد بسيارى از کارشناسان را به اين باور رسانيد که رشد تقاضا در سطح مصرف مواد اوليه و کمبود منابع داخلي، نهايتا افزايش سطح قيمت‌ها را سبب مى‌شود. دراين ميان حذف سه صفر از واحد پول چه تاثيرى مى‌تواند در کاهش تورم حاصل از افزايش نقدينگى داشته باشد؟ جواب به اين سوال بسيار ساده است. حذف سه صفر از پول کشور بجز ايجاد يک جو روانى کاذب و زودگذر هيچ تاثيرى بر تورم نخواهد داشت. الگوبردارى از مدل ترکيه براى حذف صفر در شرايطى که عادات مبادله‌اى به وضعيت موجود شکل گرفته است، هزينه بر است و نمى‌تواند مدلى کارآمد براى کشور ما باشد. هنوز در ترکيه واحد ميليون لير در مبادلات روزانه کاربرد دارد و اگر براى خريد چيزى اقدام کنيد در 70 درصد موارد از پسوند ميليون در ادامه مبلغ استفاده مى‌شود. گرچه رشد تورم طى ساليان اخير به شدت از ارزش‌ واحد پولى کاسته است اما استفاده از روش حذف سه صفر از جلوى واحد پولى نمى‌تواند به تنهايى در کاهش تورم نقش داشته باشد. پيشنهاد مى‌شود دولت به جاى اين نوع سياست‌هاى سرگردان به فکر فرمولى براى کاهش تورم باشد. سياست‌هايى که اين روزها با دست بردن در تعيين نرخ تورم به شکل طنزى تلخ درآمده است.‌ ارزش ذاتى پول هر کشورى زمانى معلوم مى‌شود که در مقابل ديگر پول‌هاى دنيا (بازار ارز) از توان قابل توجهى در مبادلات برخوردار باشد و اين موضوع عملا خود را در سطح مبادلات جهانى (بين‌المللي) و داخلى مشخص مى‌کند. درست در شرايطى که توان اقتصادى کشور وابسته به منابع زيرزمينى چون نفت است و عملا توليد درعرصه اقتصادى کشور حرفى براى گفتن ندارد، افزايش حجم نقدينگى تنها به کار تورم و فاصله طبقاتى مى‌آيد و نه هيچ کار ديگري. حال چگونه ممکن است که حذف چند صفر از پول رايج کشور که جايگزينى آن هزينه کمرشکنى را به دولت و ملت تحميل مى‌کند معجزه‌اى را رقم بزند.‌ برخى از کارشناسان حذف صفر از پول رايج کشور را در شرايطى که تورم رو به فزونى دارد اقدمى شتاب زده مى‌دانند و معتقدند که به دليل گردش مالى زيادى که ايجاد مى‌شود تورم با شتاب بيشترى افزايش مى‌يابد و معتقدند که اين کار درشرايطى بايد صورت پذيرد که تورم قابل کنترل باشد و اين کار باعث مى‌شود که ريال دوباره در مبادلات پولى کشور به جريان بيافتد.‌ اين پيشنهاد که به قول رئيس هيات نظارت بانک مرکزى يک اقدام سياسى است نمى‌تواند به افزايش ارزش پول رايج کشور کمکى کند.‌ وى با اشاره به رشد حجم بالاى اسکناس و تورم انتشار اسکناس 100 هزار تومانى را کاملا منطقى دانسته است! ميزان تورم در کشور به حدى رسيده است که قدرت خريد يک اسکناس هزار تومانى سال 51 برابر با 128 هزار تومان فعلى است و اين مساله در نهايت مى‌تواند به کاهش حجم پول در دسترس مردم منجر شود اين موضوع باعث مى‌شود که حجم گردش پول در دست مردم به مراتب بيشتر شود که اين خود عاملى است در جهت بيشتر فرسوده شدن اسکناس‌ها و از رده خارج شدن آنها.‌ عده‌اى نيز مزايايى را براى آن برشمرده اند که مى‌توان به کاهش حجم اسکناس، سادگى در مبادلات، نگهدارى ساده‌تر حساب‌ها، ارقام و ترازنامه‌ها، اشغال فضاى کمتر آمار و اطلاعات مالى در حافظه و هارد رايانه‌ها،‌ نقل و انتقل سهل‌تر پول، کاهش آثار روانى تورم و نيز صرفه‌جويى در وقت براى شمارش حجم زياد اسکناس‌ها اشاره کرد.‌ در هر صورت به نظر مى‌رسد اين اقدام دولت که از مدت‌ها پيش زمزمه آن مى‌شد تاثير چندانى در وضعيت معيشت مردم ندارد و نهايتا نتواند تورم را به نفع سطوح کم درآمد تقليل دهد.‌